assets_LARGE_t_183762_54470915

06

Apr

Στον σαγηνευτικό κλοιό του χιονιά

Αποδράσεις σε παγερά κορφοβούνια, εκεί όπου μέχρι πριν από λίγα χρόνια μόνο έμπειροι ορειβάτες ανέβαιναν. Σήμερα αυτός ο γοητευτικός τόπος έχει έρθει κοντά σε όλους μας…

Πελοπόννησος λόγω της ιδιαίτερης γεωγραφικής θέσης της –θεωρείται ένα από τα νοτιότερα χερσαία τμήματα της Ευρώπης–, αλλά και της σχετικά μικρής απόστασης που τη χωρίζει από τις καυτές ανάσες της αφρικανικής ηπείρου, χαρακτηρίζεται από ένα πολύ ιδιαίτερο μικροκλίμα.

Οχι, δεν πρόκειται για κάποια εικόνα από τον παγωμένο Βορρά, αλλά για τοπίο της ορεινής Κορινθίας που απέχει μόλις 30 χλμ. από τη θάλασσα.  Φωτογραφία: Θοδωρής Αθανασιάδης / www.viewsofgreece.gr

Οχι, δεν πρόκειται για κάποια εικόνα από τον παγωμένο Βορρά, αλλά για τοπίο της ορεινής Κορινθίας που απέχει μόλις 30 χλμ. από τη θάλασσα.

Φωτογραφία: Θοδωρής Αθανασιάδης / www.viewsofgreece.gr

Υπάρχουν σημεία, κυρίως στην παράκτια ζώνη, όπου το καλοκαίρι οι τιμές του υδραργύρου «χτυπούν» κόκκινο θυμίζοντας συνθήκες υποσαχάριας αφρικανικής ζώνης. Ωστόσο, οι προϊστορικές γεωλογικές ανακατατάξεις του πλανήτη άφησαν εδώ έντονο το αποτύπωμά τους, κληροδοτώντας την τοπιογραφία της με αγέρωχα βουνά όπως ο Χελμός, η Ζήρεια, ο Ταΰγετος, ο Ερύμανθος, ο Πάρνωνας, το Μαίναλο, ο Ολίγυρτος, αλλά και με δεκάδες μικρότερες οροσειρές που αγγίζουν τα 2.000μ.

Ετσι από νωρίς τον χειμώνα οι κορφές τους σκεπάζονται με χιόνι και όταν οι συνθήκες είναι κατάλληλες, το λευκό πέπλο κατεβαίνει χαμηλότερα και καλύπτει ακροποταμιές, κοιλάδες και χωριά, τυλίγοντας με την παγερή σιωπή του μεγάλες εκτάσεις.

Μετά την επέλαση του χιονιά το σκηνικό κυριολεκτικά μεταμορφώνεται, θυμίζοντας μακρινούς τόπους του Βορρά. Αυτό το όμορφο λευκό «όνειρο» έχουν την τύχη να ζουν κάθε χρόνο στα ορεινά οι Μοραΐτες, με συχνό φαινόμενο τον αποκλεισμό των χωριών τους, που μπορεί να μετατρέψει πολύ γρήγορα το όνειρο σε εφιάλτη! Βέβαια οι παγκόσμιες κλιματικές αλλαγές, που οφείλονται στην αλόγιστη ανθρώπινη επέμβαση, τείνουν να ανατρέψουν κι εδώ τις λεπτές ισορροπίες.

Δημητσάνα, το λίγο χιόνι στις στέγες δίνει αίγλη στην ιστορική πολιτεία.  Φωτογραφία: Θοδωρής Αθανασιάδης / www.viewsofgreece.gr

Δημητσάνα, το λίγο χιόνι στις στέγες δίνει αίγλη στην ιστορική πολιτεία.

Φωτογραφία: Θοδωρής Αθανασιάδης / www.viewsofgreece.gr

Αν επιβεβαιωθούν οι δυσοίωνες προβλέψεις των κλιματολόγων και επαληθευθούν τα μαθηματικά μοντέλα, τότε η Πελοπόννησος θα είναι από τις πρώτες περιοχές της Νότιας Ευρώπης που θα πληγεί από την ερημοποίηση. Ομως προς το παρόν ο χειμώνας καλά κρατεί και μπορεί ακόμα να μας προσφέρει τα δώρα του!

Αλπικός χιονοπόλεμος

Τα Μαγούλιανα είναι το ψηλότερο κατοικημένο χωριό της Πελοποννήσου, κτισμένο σε ύψος 1.350 μ.  Φωτογραφία: Θοδωρής Αθανασιάδης / www.viewsofgreece.gr

Τα Μαγούλιανα είναι το ψηλότερο κατοικημένο χωριό της Πελοποννήσου, κτισμένο σε ύψος 1.350 μ.

Φωτογραφία: Θοδωρής Αθανασιάδης / www.viewsofgreece.gr

Ο οδικός άξονας Κορίνθου – Πατρών θα μας φέρει γρήγορα στις ράχες του Χελμού, της Ζήρειας, του Κλωκού αλλά και του Ολίγυρτου, που γέρνει με τη βραχώδη κορμοστασιά του πάνω από τη λεκάνη της Στυμφαλίας λίμνης. Χρησιμοποιώντας τον νέο εθνικό δρόμο Κορίνθου – Τριπόλεως θα τρυπώσουμε στην καρδιά του αρκαδικού υψιπέδου. Διανύοντας σχετικά μικρές αποστάσεις μπορούμε, μέσα από σύντομες εξορμήσεις, να «πιάσουμε χιόνι» και να απολαύσουμε αλπικές εικόνες στο Μαίναλο και στα Γορτυνιακά βουνά που σκεπάζουν με τις χιονόλευκες φτερούγες τους τα χωριά Δημητσάνα, Στεμνίτσα και Λαγκάδια.

Σε τούτα τα μέρη, υπό την κυριαρχία του εξαγνιστικού λευκού, θα παίξουμε χιονοπόλεμο, θα φτιάξουμε χιονάνθρωπο, θα νιώσουμε την ψυχρή ανάσα του Βοριά, θα ανακαλύψουμε πάλι τη γαλήνη μιας ξεχασμένης –προ κρίσης– «αθωότητας»… Ο ορεινός Μοριάς και τα χιονισμένα χωριά του μας προσκαλούν κοντά τους!

Οι μελισσοκόμοι στα ορεινά της Κορινθίας αγωνίζονται να σώσουν τα μελίσσια τους μετά την ξαφνική χιονόπτωση.  Φωτογραφία: Θοδωρής Αθανασιάδης / www.viewsofgreece.gr

Οι μελισσοκόμοι στα ορεινά της Κορινθίας αγωνίζονται να σώσουν τα μελίσσια τους μετά την ξαφνική χιονόπτωση.

Φωτογραφία: Θοδωρής Αθανασιάδης / www.viewsofgreece.gr

Οδηγώντας στην εθνική οδό Κορίνθου – Πατρών, σύντομα θα αντικρίσουμε στον ορίζοντα τα σκαλοπάτια, τους γκρεμούς και τις ορθοπλαγιές των βουνών (Ζήρεια, Χελμός, Κλωκός, Παναχαϊκό) να φράζουν το βάθος του οπτικού πεδίου μας.

Ακόμη και το πιο έμπειρο μάτι δύσκολα θα διακρίνει πού αρχίζει ο ένας ορεινός όγκος και πού τελειώνει ο άλλος. Αυτό το θεόρατο γήινο τείχος που ορθώνει το ανάστημά του λίγο πιο μέσα από την ακτογραμμή εμπόδιζε κάποτε τις μετακινήσεις των ορεσίβιων προς τις ακτές και τα λιμάνια της θάλασσας του Κορινθιακού κόλπου. Σήμερα, ένα πλήθος ασφάλτινων δρόμων δρασκελίζει με τολμηρά βήματα τα ορεινά περάσματα και συνδέει μεταξύ τους πόλεις και χωριά.

Βουνά με χαϊδευτικά ονόματα

Αν τα τοπικά χαρακτηριστικά του καιρού ευνοούν, υπάρχουν φορές που τα βουνά του Μοριά δέχονται περισσότερο χιόνι απ’ ό,τι αυτά της Βόρειας Ελλάδας. Δεν είναι μάλιστα σπάνιες οι χιονοστιβάδες και οι πολυήμεροι αποκλεισμοί χωριών. Δικαιολογημένα η λαϊκή γλώσσα ονομάζει τα βουνά «χιονομάνες». Καθώς το χιόνι επηρεάζει τη βλάστηση αλλά και τα αποθέματα του υδροφόρου ορίζοντα, η Πελοπόννησος έχει την ευλογία του νερού, της χλωριδικής βιοποικιλότητας αλλά και της εκτεταμένης δασοκάλυψης των βουνών της.

Ομίχλη και τραχύ ορεινό ανάγλυφο

Αυτές οι διαδρομές δαμάζουν ένα τραχύ ορεινό ανάγλυφο και σκαρφαλώνουν αναγκαστικά σε μεγάλα υψόμετρα, που τον χειμώνα συνήθως καλύπτονται από παχύ στρώμα χιονιού. Είναι εκπληκτικό, αν αναλογιστεί κανείς πως συχνά οι αποστάσεις που χωρίζουν τα χιονισμένα τοπία από τη ζεστή θαλάσσια ακτογραμμή είναι μόλις μερικές δεκάδες χιλιόμετρα! Εφορμώντας από το Κιάτο με κατεύθυνση προς τη Στυμφαλία λίμνη, το πιο πιθανό αυτή την εποχή είναι να δούμε χιόνι στον αυχένα της Καστανιάς (υψόμ. 1.200 μ.), που συνδέει τα βουνά Γερόντιο όρος και Μαυροβούνι. Ομως, αν ο χιονιάς είναι δριμύς, σίγουρα θα αφήσει τα ίχνη του και χαμηλότερα. Σε αυτή την περίπτωση λευκός κλοιός θα κάνει την εμφάνισή του γύρω από τις όχθες της Στυμφαλίας, συνθέτοντας ένα μοναδικό σκηνικό.

Το παραμύθι αρχίζει με κυρίαρχο πρωταγωνιστή το νερό σε όλες τις εκφάνσεις του. Οι ομίχλες τρέχουν, αποκαλύπτοντας αυτή την ιδιαίτερη φυσιογραφία και αναδεικνύοντας τη μυθική διάσταση της λίμνης. Ποιος ξέρει, ίσως να ξεμυτίσουν και οι τρομερές όρνιθες… Παρόμοιο είναι το σκηνικό και στην κοιλάδα του Φενεού, που αν τύχει και έχει χιονίσει δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από τα πολυδιαφημισμένα τοπία των Αλπεων! Με αφετηρία το μηδενικό υψόμετρο της θάλασσας ανηφορίζουμε από το Ξυλόκαστρο τον γνωστό δρόμο που θα μας φέρει έπειτα από 26 χλμ. στις γειτονιές των Τρικάλων (υψόμ. 800 έως 1.100 μ.). Το χωριό συχνά ντύνεται στα λευκά, όμως για να πιάσουμε σίγουρα χιόνι καλύτερα να ανηφορίσουμε ακόμα ψηλότερα, έως το υψίπεδο της Ζήρειας (13 χλμ. από Ανω Τρίκαλα), όπου υπάρχει το μικρό χιονοδρομικό κέντρο (υψόμ. 1.500 μ.).

Αν διαθέτουμε καλό εξοπλισμό χειμερινού βουνού και ορειβατική εμπειρία μπορούμε να προσεγγίσουμε τα δύο ορειβατικά καταφύγια ή να πάμε έως τη λίμνη Δασίου.

Από το παραλιακό Δερβένι (60 χλμ. από Κόρινθο) ξεκινά μια όχι ιδιαίτερα γνωστή διαδρομή –πάντα σε καλοστρωμένο ασφάλτινο δρόμο– που περνά από το ορεινό κεφαλοχώρι Εβροστίνα, βγαίνει στον αυχένα του Σαραντάπηχου (υψόμ. 1.300 μ.) και κατηφορίζει προς την κοιλάδα του Φενεού.

Χωριά σε χειμερία νάρκη, καθημερινότητα στον παγετό

υνήθως, αυτή την εποχή, τα ελατοδάση του Σαραντάπηχου και τα απόμερα χωριά του, που κυριολεκτικά ερημώνουν, μοιάζουν να βυθίζονται σε χειμερία νάρκη, σκεπασμένα καθώς είναι με τη λήθη του χιονιού. Ομως το τοπίο, περίκλειστο από τις κορφές των βουνών Σαϊτάς, Ντουρντουβάνα, Χελμός και Ζήρεια, είναι πανέμορφο και αξίζει να το αναζητήσουμε. Η παραλιακή πόλη Ακράτα προσφέρει πρόσβαση προς τη λίμνη Τσιβλού και τα χωριά Περιστέρα, Αγία Βαρβάρα, Σόλο, Μεσορούγγι και Ζαρούχλα, που φωλιάζουν στις ανατολικές παρυφές του Χελμού. Ο δρόμος με γρήγορες δρασκελιές σκαρφαλώνει μέσα από γκρεμούς, βράχια και έλατα σε ύψος 1.000-1.100 μ. Λόγω του τοπικού μικροκλίματος η περιοχή αυτή κυριολεκτικά θάβεται στο χιόνι και οι μετακινήσεις γίνονται αρκετά δύσκολες, με τον παγετό να δυσκολεύει τη ζωή των ελάχιστων χειμερινών κατοίκων.

Αν είμαστε σωστά προετοιμασμένοι και βάλουμε όταν πρέπει τις αλυσίδες στο όχημά μας, θα απολαύσουμε ένα τοπίο σπάνιας ομορφιάς που αγκαλιάζεται από παντού από κρυσταλλιασμένα ακροβούνια. Ευκολίες στο φαγητό και στη διαμονή υπάρχουν στα παραδοσιακά πετρόκτιστα χωριά Ζαρούχλα, Περιστέρα, Αγία Βαρβάρα και στις όχθες της λίμνης Τσιβλού. Αν, παρ’ όλα αυτά, το χιόνι δεν έχει φθάσει έως εδώ, από το χωριό Περιστέρα ξεκινά ένας καινούργιος ασφάλτινος, αλλά με πολλές στροφές δρόμος, που καταλήγει ύστερα από 9 χλμ. στον χώρο στάθμευσης του χιονοδρομικού κέντρου Καλαβρύτων – Χελμού, σε υψόμετρο 1.600 μ. Από εδώ, αφού ευχαριστηθούμε το παιχνίδι στις χιονισμένες πίστες, εύκολα μπορούμε να κατηφορίσουμε προς Καλάβρυτα.

Αφήνοντας πίσω την εθνική οδό Τριπόλεως – Κορίνθου, ο δρόμος τραβά ανατολικά για τα χιονοχώρια της Γορτυνίας. Πρώτα συναντάμε την Κάψια, μετά το Λεβίδι και ακολουθεί η κοσμοπολίτικη Βυτίνα, η ιστορική Δημητσάνα, τα πετρόκτιστα Λαγκάδια. Αν βρεθούμε εδώ αμέσως μόλις χιονίσει, πραγματικά δεν θα αναγνωρίσουμε το τοπίο. Αν πάλι ο καιρός είναι ήπιος, έχουμε περισσότερες πιθανότητες να συναντήσουμε το αγαπημένο χιόνι ανηφορίζοντας για τα χωριά Αλωνίσταινα, Χρυσοβίτσι, Βαλτεσινίκο και Μαγούλιανα, που βρίσκονται σε μεγαλύτερα υψόμετρα. Μάλιστα τα Μαγούλιανα είναι το ψηλότερο κατοικημένο χωριό της Πελοποννήσου, κτισμένο σε υψόμετρο 1.350 μ.

Εκεί που λούστηκε ο Δίας
Οι όχθες του Λούσιου ποταμού, όπου κατά τον μύθο λούστηκε ο Δίας, προσφέρουν, ντυμένες στα λευκά, ένα απίστευτο θέαμα. Το σούρουπο η σκεπασμένη με χιόνι Δημητσάνα θαρρείς και ξεπήδησε από παιδικό παραμύθι. Το ίδιο και η αρχοντική Στεμνίτσα. Από το Λεβίδι και τη Βυτίνα θα προσεγγίσουμε τις πίστες του Χιονοδρομικού Κέντρου Μαινάλου που βρίσκονται σε ύψος 1.650 μ. και σπάνια ξεμένουν από χιόνι τον χειμώνα. Τις ομορφότερες εικόνες σε χιονισμένο ελατοδάσος θα τις αντικρίσουμε αν από τα Μαγούλιανα ακολουθήσουμε τον ασφάλτινο δρόμο που διασχίζει το εντυπωσιακό ελατοδάσος της Μάνας και καταλήγει στον κεντρικό δρόμο Βυτίνας – Πύργου. Εξίσου μαγευτική είναι η διαδρομή από Αλωνίσταινα προς Πιάνα, Δαβιά, με τελική κατάληξη την Τρίπολη. Επίσης ενδιαφέρουσα –πάντα σε ασφάλτινο δρόμο– είναι η διαδρομή που οδηγεί από τη Στεμνίτσα στην Ελάτη και τερματίζει στη Βυτίνα. Προσοχή αν έχει προηγηθεί χιονόπτωση, κυρίως στους δευτερεύοντες οδικούς άξονες, καθώς τα εκχιονιστικά μηχανήματα ίσως καθυστερήσουν λίγο να καθαρίσουν το οδόστρωμα.

Ακολουθώντας τον παλιό εθνικό δρόμο Τριπόλεως – Πατρών, γνωστό στους ντόπιους με την ονομασία «111», θα έχουμε την ευκαιρία να προσεγγίσουμε τα χωριά των νότιων παρυφών του Χελμού και του Ερυμάνθου, τις όχθες του ποταμού Λάδωνα, τα ξεχασμένα χωριά του Αφροδίσιου όρους, Βεσίνι, Πάος, Σειρές. Πρόκειται για ένα από τα πιο δυσπρόσιτα τοπία της αρκαδικής γης που παρουσιάζει έντονο πολιτισμικό και οικολογικό ενδιαφέρον.

Ο επίλογος αυτής της χειμερινής εξόρμησης είναι η Κλειτορία Αχαΐας, η οποία διαθέτει καλές υποδομές λόγω γειτνίασης με το Χιονοδρομικό Κέντρο Χελμού. Πιο ανατολικά βρίσκουμε το χωριό Τριπόταμα, στη «συμβολή» των Νομών Αχαΐας, Ηλείας και Αρκαδίας. Σε αυτό το σημείο μπλέκονται οι όγκοι του Χελμού, των Λάμπειων ορέων με τον Ερύμανθο, του Αφροδίσιου με τα Γορτυνιακά βουνά και ενώνουν τα νερά τους τα ποτάμια Αροάνιος, Ερύμανθος, Σειραίος. Ακόμη και αν δεν έχει χιονίσει, οι λευκές σιλουέτες των βουνών, καθώς αναπηδούν σε κάθε σημείο του ορίζοντα, χαρίζουν εξωπραγματικές διαστάσεις στο τοπίο. Αξίζει να αναζητήσουμε τη μαγευτική διαδρομή που περνά από την Αρχαία Ψωφίδα, διασχίζει την κοιλάδα του Αροάνιου ποταμού και καταλήγει στο χωριό Σοποτό (ή Αροανία). Από εδώ εύκολα θα βγούμε και πάλι στην Κλειτορία.

Συμμετρικές χιονονιφάδες
Από τα Τριπόταμα μπορούμε να κατηφορίσουμε προς την πλευρά της Ηλείας. Στην πορεία θα συναντήσουμε τη Λάμπεια ή Δίβρη, ένα από τα πιο όμορφα αρχοντοχώρια του ορεινού Μοριά που σκορπά τις πέτρινες γειτονιές του στην πλαγιά των Λάμπειων ορέων. Από εδώ η Αρχαία Ολυμπία και τα παράλια του Ιονίου με το ήπιο μεσογειακό κλίμα απέχουν μόλις 45 χλμ.

Κάθε φορά που χιονίζει, γεννιέται ένας πολύπλοκος γεωμετρικός κόσμος, αόρατος από το ανθρώπινο μάτι. Μικροσκοπικοί κρύσταλλοι παγωμένου νερού συνδέονται μεταξύ τους και σχηματίζουν αυτό που συνηθίζουμε να αποκαλούμε «νιφάδα χιονιού». Η χαρακτηριστική και τόσο γοητευτική εξάπλευρη συμμετρία των χιονονιφάδων οφείλεται στο ότι και η κρυσταλλική δομή του πάγου είναι εξάγωνη. Το μέγεθος και η πολυπλοκότητα του σχήματος μιας νιφάδας έχει να κάνει με την τοπική θερμοκρασία αλλά και με τα ποσοστά του αέρα σε υγρασία. Το πιο εντυπωσιακό είναι πως καμία χιονονιφάδα δεν είναι απολύτως όμοια με μια άλλη!

Τα βουνά του Μοριά θεωρούνται η προς Νότο συνέχιση της οροσειράς της Πίνδου. Στην Πελοπόννησο υπάρχουν τουλάχιστον εννέα ορεινοί όγκοι που διαθέτουν κορυφές από 1.900 έως 2.407 μ. ύψος. Η μέση χιονοκάλυψη αυτών των κορυφών, ανάλογα με την ένταση των καιρικών φαινομένων, διαρκεί από 5 έως 7 μήνες. Κάποιους χειμώνες το πιο πολύ χιόνι πέφτει τον Μάρτιο –όπως το 2012– και στοιβάζεται μέτρα ολόκληρα μέχρι να έρθει ο Μάιος για να λιώσει.

Πηγή: ethnos.gr

Από Ξενώνας "Ο Θόλος"|Χωρίς κατηγορία|0 comment